Program SAFE – Dobra decyzja, czy miliardy w ciemno?

Manfred Weber na łamach portalu Euractiv powiedział wprost – Jego interesuje to, żebyśmy już mieli zobowiązanie, czyli żebyśmy mieli dług. I teraz bardzo mnie niepokoi sytuacja Komisji Europejskiej, która alarmuje i przedstawia niepokojące prognozy dla polskiej gospodarki. Według Komisji Europejskiej dług przekroczy 100% PKB – mianowicie do 2036 roku przekroczymy 107% PKB.

Jak podaje portal Niezależna, dług publiczny w ostatnich latach zaczął rosnąć diametralnie przy nowej koalicji. W grudniu 2023 roku, gdy do władzy dochodziła obecna koalicja, dług publiczny wynosił 1,3 biliona złotych. Obecnie, w listopadzie 2025 roku (dane za listopad), wynosił już 1,9 biliona złotych.

Oznacza to, że przez dwa lata dług publiczny Polski wzrósł o 46%. To jest dla mnie bardzo niepokojące. Do tego Komisja Europejska – której nie mam podstaw, by nie wierzyć – mówi, że wejdziemy na poziom 107% PKB. A proszę Państwa, trzeba wiedzieć, że 60% PKB stanowi według unijnej polityki próg bezpieczeństwa. My idziemy znacznie dalej.

W 2036 roku będziemy jedną z najbardziej zadłużonych gospodarek w Unii Europejskiej. Oczywiście wyższe relacje długu do PKB będą miały Włochy i Francja, ale Francja również jest na celowniku Manfreda Webera – on także chce ich jeszcze mocniej „zakotwiczyć” w tych zobowiązaniach.

Pytanie: co dalej? A dalej może pojawić się efekt spirali długu. Jednym z problemów nadmiernego zadłużania jest tzw. efekt kuli śnieżnej – sytuacja, w której odsetki od zadłużenia rosną szybciej niż PKB. Dane Komisji Europejskiej pokazują, że możemy wejść w taką fazę. To mnie przeraża, ponieważ obawiam się scenariusza greckiego.

Jak Państwo wiedzą, były premier Grecji opisywał później w swojej książce, jak wyglądały negocjacje w czasie kryzysu zadłużeniowego. Przyszli do niego nasi „przyjaciele” zza zachodniej granicy i powiedzieli: pożyczymy ci pieniądze, żebyś przetrwał, ale infrastruktura będzie nasza. Opisywał, jak szantażowano go przejęciem strategicznych portów lotniczych, portów morskich i infrastruktury. I to mnie realnie przeraża.

Z drugiej strony zastanawiam się nad straszeniem wojną. Spróbujmy spojrzeć na to racjonalnie. Mamy cztery lata wojny pomiędzy Rosją a Ukrainą. Rosja, określana jako druga armia świata, przez cztery lata nie może zająć Kijowa. A u nas panuje histeria, że Rosjanie dojadą do Berlina.

Jeżeli przez cztery lata nie mogą dojechać do Kijowa, to gdzie oni mają dojechać? Najpierw niech dojadą do Kijowa. Fakty są takie, że od czterech lat im się to nie udaje.

Mówi się, że wojna może się zakończyć, że może pojawić się pokój. Nawet na rynku złota widać pewne sygnały – Rosja sprzedaje złoto na wysokich poziomach cenowych, zarabiając na tym, bo musi ratować budżet. Po tylu latach wojny problemy gospodarcze są naturalne. Może więc przyjdzie moment na bardziej racjonalne decyzje.

Uważam, że decyzja o zadłużeniu musi być roztropna. Musimy wiedzieć, na co podejmujemy ten dług. Zaniepokoiła mnie również wypowiedź ministra Radosława Sikorskiego, który mówił, że bierzemy zobowiązanie w ramach programu SAFE, zakupimy sprzęt i będziemy przekazywać go Ukrainie.

Przecież to jest sytuacja bardzo poważna. Mamy już potężny problem długu publicznego. Musimy się opamiętać.

Jeżeli mamy budować bezpieczeństwo Polski i silną armię, to ta armia musi być suwerenna. Nie może być tak, jak chce Manfred Weber, że dostaniemy dług na trzydzieści czy czterdzieści lat, będziemy go spłacać, kupując uzbrojenie od tych samych podmiotów, a dodatkowo pojawia się koncepcja armii unijnej, w której jako Polacy nie będziemy mieli realnego wpływu na decyzje.

Historia uczy nas, że nasi zachodni „przyjaciele” nie zawsze działają w naszym interesie. Dlatego ostatnim miejscem, w którym kupowałbym broń byłyby Niemcy. To nie jest broń typu Parabellum, jak w serialu o Hansie Klossie. To jest nowoczesna broń wysokiej technologii. Kto ma klucze technologiczne, ten ma kontrolę. W sytuacji konfliktu te klucze mogą zostać zablokowane i okaże się, że sprzęt nie działa.

Alternatywa dla SAFE

Zaciągajmy zobowiązania mądrze. Ale dlaczego nie mielibyśmy na tym zarobić jako Polacy? Dlaczego odsetki nie miałyby zostać w Polsce? Może warto wrócić do „Kariery Nikodema Dyzmy” Dołęgi-Mostowicza – a dla tych, którzy wolą ekranizację, do serialu z Romanem Wilhelmim w roli głównej – i zastanowić się nad mechanizmami finansowania.

Może powinniśmy wyemitować obligacje zbrojeniowe skierowane do Polaków? Ja sam chętnie bym takie obligacje kupił. Zamiast inwestować w nieruchomości w Hiszpanii, można inwestować w obligacje Skarbu Państwa przeznaczone na rozwój polskich sił zbrojnych.

Emitujmy je stopniowo. Nie musimy od razu brać całej puli kilkudziesięciu miliardów. Generałowie powinni określić potrzeby, wiemy z doświadczeń wojny na Ukrainie, czego potrzeba. Polskie fundusze emerytalne mogłyby w to inwestować. Odsetki trafiałyby do polskich obywateli. Emitent – państwo polskie – jest wiarygodny. Wszyscy na tym zyskują.

Nie ma potrzeby pośpiechu, szczególnie gdy Komisja Europejska alarmuje, że nasz dług publiczny rośnie drastycznie. Ja nawet nie wiem, na co on rośnie. Co takiego się wydarzyło? Komu i za co płacimy?

Zastanówmy się jak w normalnym życiu. Gdyby bank zaproponował mi 10 milionów złotych, ale kazał wziąć je w dwa dni i jeszcze nie wiedziałbym dokładnie, na co je przeznaczę, nie byłbym w stanie odpowiedzialnie obsłużyć takiego długu. Odsetki mogłyby rosnąć szybciej niż moje dochody.

Minister finansów powinien patrzeć jak przedsiębiorca: jakie są wpływy, jakie wydatki, jakie są prognozy wzrostu, jakie ryzyka. Nawet jeżeli PKB będzie rósł, to jeśli koszty obsługi długu będą rosły szybciej, wchodzimy na równię pochyłą.

Dobrze przynajmniej, że jasno powiedziano, iż chodzi o „zakotwiczenie” przyszłych rządów – zarówno francuskich, jak i polskich. Ale według prognoz to właśnie Polska ma przesunąć się z 13. miejsca pod względem zadłużenia na 7. miejsce. Włochy mają mieć 149% PKB, Francja 144%, Belgia 137%, Grecja 123%. A my wskoczymy za nimi.

Nie róbmy z Polski drugiej Grecji.

Budujmy armię – ale suwerennie. Kupujmy technologie z pełnym transferem do Polski. Budujmy własne zdolności produkcyjne. I nie dajmy się wpędzić w panikę.

Fakty są takie: cztery lata i Rosja nie zajęła Kijowa.

Rynek złota

Jeśli chodzi o złoto – Chińczycy wracają na rynek po przerwie. Mieliśmy konsolidację cen i ona wciąż trwa. Uważam, że możliwy jest powrót do wzrostów, choć dynamika może nie być drastyczna.

Część krajów, w tym Rosja, zaczyna sprzedawać złoto przy wysokich cenach, co może ograniczać tempo wzrostu. Nie będą już tylko kupujący – pojawiają się również sprzedający. Mimo to sytuacja międzynarodowa nadal sprzyja złotu jako aktywu zabezpieczającemu.

I ten temat będziemy dalej obserwować.

Iran, Bliski Wschód i ryzyka geopolityczne

Martwi mnie kwestia Iranu, nie dlatego, że mam jakiś szczególny sentyment polityczny, ale mam sentyment historyczny do Persów. Persowie to naród, który pomógł armii Andersa – przygarnął ludzi, zaopiekował się nimi, dał schronienie w drodze z nieludzkiej ziemi, z Syberii, z tego okrutnego systemu. Armia szła z rodzinami, z małymi dziećmi, aż pod Monte Cassino, gdzie Polacy przelali krew na włoskiej ziemi.
Mam sentyment do Persów.

Natomiast martwi mnie miłość Stanów Zjednoczonych do Izraela. Uważam, że może ona być niebezpieczna.

Zakusy państwa położonego obecnie m.in. na Wzgórzach Golan są niebezpieczne z punktu widzenia stabilności świata. Mamy do czynienia z różnymi cywilizacjami – Persowie to Persowie, to nie Arabowie – ale ambicje Izraela sięgają w narracji historycznej aż do obszaru „między Nilem a Eufratem”. To oznaczałoby objęcie wpływami Syrii, Egiptu i innych państw regionu. A to mogłoby wywołać ogromny konflikt.

My, Polacy, patrzymy na to z innej perspektywy, bo to są inne cywilizacje, często bardzo agresywne. Uważam, że uścisk pomiędzy Benjaminem Netanjahu a Amerykanami może być niebezpieczny dla świata. To jest dla mnie realne ryzyko.

Mam nadzieję, że to tylko manewry polityczne i straszenie, że nic złego się nie wydarzy – szczególnie daleko od naszych granic – i że nikt nie wciągnie Polski w te rozgrywki.

Ukraina i eskalacja

Na Ukrainie, można powiedzieć, tzw. Koalicja Chętnych odniosła ostatnio sukces, ponieważ użyto brytyjskich rakiet, które – jak podają media – uderzyły w fabrykę rakiet dalekiego zasięgu w Rosji.

Pytanie brzmi: czy Rosja na to odpowie? Czy pozwoli na zniszczenie produkcji strategicznej broni bez reakcji? To może wpłynąć na dalszy przebieg wojny.

Meksyk – sytuacja niebezpieczna

W Meksyku zginął przywódca jednego z karteli narkotykowych. Oficjalnie Amerykanie mówią, że operację przeprowadziły służby Meksyku, ale wiele wskazuje na to, że CIA mogła mieć w niej znaczący udział.

W kraju rozpoczęły się zamieszki. Uzbrojone grupy zaatakowały lotnisko w Guadalajarze. Dochodzi do porwań i zabójstw obywateli Stanów Zjednoczonych.

Moja rada dla Polaków jest prosta: lepiej obecnie nie wybierać się do Meksyku. Sytuacja jest niestabilna i realnie grozi utratą zdrowia lub życia z uwagi na wojnę pomiędzy kartelami narkotykowymi a – pośrednio – Stanami Zjednoczonymi.

ETS i polityczne napięcia w Unii